Preferred term
คำไทย: ความเสมอภาคทางการศึกษา
คำอังกฤษที่ TEERF แนะนำ: Educational Equity
คำที่พบในเอกสาร: Equitable Education, Equity in Education, equality, equal rights and opportunities
คำว่า “ความเสมอภาค” ในภาษาไทยไม่ได้จับคู่กับ equity หรือ equality แบบหนึ่งต่อหนึ่งในทุกบริบท การใช้คำต้องพิจารณาตัวบท แหล่งอ้างอิง และวัตถุประสงค์ของข้อความ
สถานะตามกฎหมายไทย
คำนี้มี นิยามโดยตรง ในมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 จึงต้องยึดนิยามตามกฎหมายเป็นฐานเมื่อกล่าวถึงบริบทประเทศไทย
นิยามดังกล่าวเชื่อมองค์ประกอบสำคัญไว้ด้วยกัน ได้แก่
- สิทธิที่จะได้รับและเข้าถึงการศึกษาและการพัฒนาที่มีคุณภาพอย่างเสมอภาคและทั่วถึง
- การช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์
- การลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา
- การเสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู
รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 27 และ 54 รวมถึงพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ มาตรา 10, 22 และ 24 เป็นฐานกฎหมายที่เกี่ยวข้องด้านความเสมอกันในกฎหมาย สิทธิและโอกาสทางการศึกษา การช่วยผู้เสียเปรียบ และการคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล แต่ไม่ควรนำบทบัญญัติเหล่านั้นมาแทนนิยามเฉพาะใน พ.ร.บ.กองทุนฯ
มุมมองสากล
UNESCO วาง inclusion และ equity เป็นหลักสำคัญของระบบการศึกษา และย้ำแนวคิดว่า “ผู้เรียนทุกคนมีความสำคัญอย่างเท่าเทียมกัน” ขณะที่ OECD อธิบาย equity ผ่านมิติของ fairness และ inclusion และยอมรับว่าแต่ละประเทศใช้นิยามต่างกันตามบริบทของระบบการศึกษา
SDG 4 ใช้ inclusive และ equitable ร่วมกัน และแยกจากคำว่า equal access และ disparities ในเป้าหมายย่อย นี่เป็นหลักฐานว่าคำเหล่านี้สัมพันธ์กัน แต่ไม่ได้ทำหน้าที่แทนกันทั้งหมด
การวิเคราะห์เปรียบเทียบ
Equality เน้นความเท่าเทียมของสิทธิ สถานะ การเข้าถึง หรือโอกาส ส่วน Equity เพิ่มคำถามว่าต้องปรับการสนับสนุน ทรัพยากร หรือเงื่อนไขใดเพื่อจัดการอุปสรรคและความเสียเปรียบที่แตกต่างกัน
Fairness เป็นหลักพิจารณาคุณภาพของการปฏิบัติหรือการจัดสรร และสามารถสนับสนุน Equity ได้ แต่ไม่ใช่คำเดียวกัน ขณะที่ Justice เป็นกรอบกว้างกว่าที่ครอบคลุมสิทธิ ความชอบธรรมของกติกา และโครงสร้าง ส่วน Inclusion มุ่งขจัดอุปสรรคของระบบ
TEERF synthesis
ความเสมอภาคทางการศึกษาเป็นกรอบเป้าหมายและการดำเนินการที่ทำให้สิทธิและการเข้าถึงเกิดขึ้นจริง โดยจัดการความเสียเปรียบ ช่วยผู้ขาดแคลน และลดความเหลื่อมล้ำ การดำเนินการจึงอาจแตกต่างกันตามอุปสรรคและความจำเป็นของผู้เรียน โดยไม่ทำให้หลักความเท่าเทียมด้านสิทธิสูญหาย
Reference statement
ความเสมอภาคทางการศึกษา (Educational Equity) ในบริบทกฎหมายไทย ให้ยึดความหมายตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 ซึ่งมุ่งให้ประชาชนได้รับและเข้าถึงการศึกษาและการพัฒนาอย่างเสมอภาคและทั่วถึง โดยครอบคลุมการช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์ การลดความเหลื่อมล้ำในการศึกษา และการเสริมสร้างและพัฒนาคุณภาพและประสิทธิภาพครู ทั้งนี้ คำว่า “ความเสมอภาค” ในภาษาไทยมีพื้นที่ความหมายทับซ้อนกับ “ความเท่าเทียม” จึงไม่ควรถือว่า equity และ equality เป็นคำแปลตายตัวของคำไทยสองคำนี้ในทุกบริบท
Related terms
- T-002 ความเท่าเทียมทางการศึกษา
- T-003 ความเหลื่อมล้ำในการศึกษา
- T-004 ความเป็นธรรมทางการศึกษา
- T-006 การเรียนรวม