Preferred term
คำไทย: ความเท่าเทียมทางการศึกษา
คำอังกฤษที่ TEERF แนะนำ: Educational Equality
คำที่ใช้เมื่อระบุมิติเฉพาะ: Equal Access, Equal Opportunity, Equality of Opportunity
สถานะตามกฎหมายไทย
กฎหมายหลักสามฉบับที่ TEERF ตรวจสอบยังไม่ได้นิยาม “ความเท่าเทียมทางการศึกษา” เป็นศัพท์เฉพาะโดยตรง แต่มีถ้อยคำและหลักการที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน
- รัฐธรรมนูญ มาตรา 27 รับรองความเสมอกันในกฎหมายและความคุ้มครองตามกฎหมายอย่างเท่าเทียมกัน
- พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ มาตรา 10 กำหนดสิทธิและโอกาสเสมอกันในการรับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และกำหนดสิทธิหรือการจัดเป็นพิเศษสำหรับผู้พิการ ผู้ด้อยโอกาส และผู้มีความสามารถพิเศษ
- พระราชบัญญัติกองทุนฯ ใช้ “ความไม่เท่าเทียมกันทางการศึกษา” เป็นแกนของนิยามความเหลื่อมล้ำในการศึกษา
ข้อมูลเหล่านี้เป็นฐานแนวคิด แต่ไม่ใช่ statutory definition ของ T-002
มุมมองสากล
กรอบสิทธิมนุษยชนใช้หลักความเท่าเทียมและการไม่เลือกปฏิบัติร่วมกับสิทธิในการศึกษา CRC ข้อ 28 กล่าวถึงการทำให้สิทธิทางการศึกษาก้าวหน้าไปบนฐานของโอกาสที่เท่าเทียม ส่วน ICESCR ข้อ 13 รับรองสิทธิของทุกคนในการศึกษา
SDG 4 แยกการใช้คำตามมิติ เช่น equal access ในเป้าหมาย 4.3 และ 4.5 และ equitable quality education ในเป้าหมายภาพรวม จึงควรระบุให้ชัดว่าความเท่าเทียมที่กล่าวถึงเป็นเรื่องสิทธิ การเข้าถึง โอกาส หรือผลลัพธ์
การวิเคราะห์เปรียบเทียบ
ภาษาไทยทั่วไปทำให้ “เท่าเทียม” และ “เสมอภาค” มีพื้นที่ความหมายทับซ้อนกัน แต่ใน TEERF ทั้งสองคำทำหน้าที่ต่างกัน
Equality ถามว่าสิทธิ สถานะ การคุ้มครอง การเข้าถึง หรือโอกาสเท่าเทียมกันหรือไม่ ส่วน Equity ถามต่อว่าต้องมีการสนับสนุนหรือปรับเงื่อนไขอย่างไรเพื่อจัดการอุปสรรคและความเสียเปรียบ
การให้ทุกคนได้รับการปฏิบัติเหมือนกันอาจไม่เพียงพอในทุกสถานการณ์ รัฐธรรมนูญมาตรา 27 ยอมรับมาตรการเพื่อขจัดอุปสรรคหรือส่งเสริมให้บางกลุ่มใช้สิทธิได้เช่นเดียวกับผู้อื่น โดยไม่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม
TEERF synthesis
ความเท่าเทียมทางการศึกษาควรใช้เมื่อกล่าวถึงความเท่าเทียมของสิทธิ การคุ้มครอง การเข้าถึง หรือโอกาส และควรระบุมิติให้ชัด ไม่ควรใช้แทนความเสมอภาคทางการศึกษาโดยอัตโนมัติ แม้ทั้งสองแนวคิดจะสนับสนุนกัน
Reference statement
ความเท่าเทียมทางการศึกษา (Educational Equality) หมายถึงแนวคิดเกี่ยวกับความเท่าเทียมด้านสิทธิ การคุ้มครอง การเข้าถึง และ/หรือโอกาสทางการศึกษา ทั้งนี้ กฎหมายไทยหลักที่ตรวจสอบยังไม่ได้ให้นิยามคำนี้โดยตรง แต่ใช้ถ้อยคำที่เกี่ยวข้อง เช่น “ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายเท่าเทียมกัน” “สิทธิและโอกาสเสมอกัน” และ “ความไม่เท่าเทียมกันทางการศึกษา” การใช้คำนี้จึงควรระบุบริบทหรือมิติของความเท่าเทียมให้ชัดเจน และไม่ควรถือว่าเป็นคำเดียวกับ “ความเสมอภาคทางการศึกษา” ซึ่งมีนิยามเฉพาะตามมาตรา 3 แห่ง พ.ร.บ.กองทุนฯ
Related terms
- T-001 ความเสมอภาคทางการศึกษา
- T-003 ความเหลื่อมล้ำในการศึกษา
- T-004 ความเป็นธรรมทางการศึกษา
- T-005 ความยุติธรรมทางการศึกษา