Preferred term
คำไทยตามกฎหมาย: ความเหลื่อมล้ำในการศึกษา
คำอังกฤษที่ TEERF แนะนำ: Educational Inequality
คำที่คงตามเอกสารต้นทางเมื่อพบ: Educational Disparity, Disparities in Education
สถานะตามกฎหมายไทย
คำนี้มี นิยามโดยตรง ในมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 เช่นเดียวกับ T-001
แกนของนิยามคือ “ความไม่เท่าเทียมกันทางการศึกษา” ซึ่งเชื่อมกับปัจจัยด้านคุณภาพหรือมาตรฐานของสถานศึกษา คุณภาพหรือประสิทธิภาพของครู และฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม
จึงต้องระวังสองประการ:
- ความเหลื่อมล้ำในการศึกษาไม่ใช่เพียงความแตกต่างเชิงตัวเลข แต่เป็นความไม่เท่าเทียมที่สัมพันธ์กับเงื่อนไขตามนิยามกฎหมาย
- ความแตกต่างหรือความหลากหลายของผู้เรียนไม่ใช่ความเหลื่อมล้ำโดยอัตโนมัติ
มุมมองสากล
SDG 4 ใช้คำว่า disparities ในเป้าหมาย 4.5 และกำหนดให้ติดตามดัชนีความเสมอภาคตามเพศ พื้นที่ ฐานะทางเศรษฐกิจ ความพิการ และสถานะอื่นที่ข้อมูลเอื้ออำนวย
OECD วิเคราะห์ equity โดยแยกผลลัพธ์ตามภูมิหลังทางเศรษฐกิจและสังคม เพศ พื้นที่ ภาษา และความพิการ เพื่อดูว่าลักษณะส่วนบุคคลหรือสังคมสัมพันธ์กับโอกาสและผลทางการศึกษามากเพียงใด
กรอบเหล่านี้ช่วยให้เห็นวิธีวัดและอธิบาย inequality แต่ไม่แทนนิยามของกฎหมายไทย
การวิเคราะห์เปรียบเทียบ
Inequality เป็นสภาพปัญหา ขณะที่ Equity เป็นกรอบเป้าหมายและการดำเนินการเพื่อลดปัญหา พ.ร.บ.กองทุนฯ เชื่อมสองคำนี้โดยตรง เพราะการลดความเหลื่อมล้ำเป็นองค์ประกอบหนึ่งของความเสมอภาคทางการศึกษา
อย่างไรก็ตาม Equity ไม่ได้หมายถึงเพียงการไม่มี Inequality เพราะยังครอบคลุมสิทธิและการเข้าถึง การช่วยผู้ขาดแคลน และการพัฒนาคุณภาพครู
Equality มีความสัมพันธ์เชิงบวก–ลบกับ Inequality แต่กฎหมายไม่ได้ให้นิยาม T-002 ด้วยการกลับด้านนิยามของ T-003 จึงไม่ควรสรุปว่า Equality คือ absence of inequality โดยอัตโนมัติ
TEERF synthesis
ความเหลื่อมล้ำในการศึกษาใช้ระบุภาวะความไม่เท่าเทียมที่ต้องอธิบายด้วยมิติและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง การวิเคราะห์ควรบอกอย่างน้อยว่า “ใคร”, “ในด้านใด”, “เทียบกับใครหรือเกณฑ์ใด” และ “มีเงื่อนไขใดสัมพันธ์อยู่” เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้คำกว้างจนไม่สามารถตรวจสอบได้
Reference statement
ความเหลื่อมล้ำในการศึกษา (Educational Inequality) ในบริบทกฎหมายไทย ให้ยึดนิยามตามมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา พ.ศ. 2561 ซึ่งกำหนดให้หมายถึงความไม่เท่าเทียมกันทางการศึกษาอันเนื่องมาจากคุณภาพหรือมาตรฐานของสถานศึกษา คุณภาพหรือประสิทธิภาพของครู หรือฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม คำนี้จึงใช้เพื่ออธิบายภาวะความไม่เท่าเทียมที่กฎหมายมุ่งลด ไม่ใช่ความแตกต่างทุกประเภท และไม่ควรใช้แทน difference หรือ diversity โดยอัตโนมัติ
Related terms
- T-001 ความเสมอภาคทางการศึกษา
- T-002 ความเท่าเทียมทางการศึกษา
- T-004 ความเป็นธรรมทางการศึกษา
- T-006 การเรียนรวม