การเรียนรวม

Preferred term

คำไทยที่ TEERF แนะนำ: การเรียนรวม
คำอังกฤษที่ TEERF แนะนำ: Inclusive Education
คำไทยที่พบ: การศึกษาแบบเรียนรวม, การจัดการศึกษาแบบเรียนรวม
คำที่ต้องแยก: การเรียนร่วม — Integration / Mainstreaming

สถานะตามกฎหมายไทย

กฎหมายหลักที่ TEERF ตรวจสอบยังไม่ได้นิยาม “การเรียนรวม” หรือ Inclusive Education เป็นศัพท์เฉพาะโดยตรง แต่มีหลักการรองรับด้านสิทธิ ความเสมอภาค การไม่เลือกปฏิบัติ สิทธิและโอกาสทางการศึกษา และการคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล

จึงต้องแยกให้ชัดระหว่าง

• Legal foundation: หลักสิทธิและการไม่เลือกปฏิบัติตามกฎหมายไทย
• Conceptual definition: กรอบ Inclusive Education ที่พัฒนาในเอกสาร UNESCO และองค์กรระหว่างประเทศ

การนำกรอบสากลมาอธิบายไม่ควรถูกนำเสนอว่าเป็นนิยามตามกฎหมายไทย

มุมมองสากล

UNESCO อธิบาย inclusion ในฐานะกระบวนการที่มุ่งขจัดอุปสรรคต่อการเข้าถึง การมีส่วนร่วม และผลสัมฤทธิ์หรือการเรียนรู้ของผู้เรียนทุกคน ไม่จำกัดเฉพาะผู้เรียนพิการ

SDG 4 ใช้ถ้อยคำ “inclusive and equitable quality education” แสดงว่า Inclusion และ Equity ทำงานร่วมกันแต่เป็นคนละแนวคิด OECD ก็ยอมรับความหลากหลายของนิยาม inclusion ระหว่างประเทศ และใช้กรอบกว้างที่คำนึงถึงผู้เรียนจากภูมิหลังและความต้องการที่หลากหลาย

การเรียนรวมกับการเรียนร่วม

พัฒนาการของคำในวงการการศึกษาพิเศษสากลมักอธิบายจาก Segregation → Integration/Mainstreaming → Inclusion แต่ไม่ควรอ่านว่าเป็นเส้นทางเดียวที่ทุกระบบต้องเหมือนกัน

ทั้งสองคำมีประวัติการใช้ในประเทศไทย จึงไม่ควรตัดสินว่าคำหนึ่ง “ผิด” แต่ควรระบุแนวคิดและช่วงเวลาของเอกสารต้นทางให้ชัด

การวิเคราะห์เปรียบเทียบ

Equity จัดการความเสียเปรียบและความต้องการ ส่วน Inclusion จัดการอุปสรรคของระบบ ทั้งสองแนวคิดสนับสนุนกัน แต่ไม่ใช่คำเดียวกัน

ผู้เรียนอาจมีสิทธิสมัครเรียนอย่างเท่าเทียม แต่ยังเข้าถึงอาคาร สื่อ หลักสูตร หรือการมีส่วนร่วมไม่ได้ Equality จึงเป็นฐานด้านสิทธิ ส่วน Inclusion ทำให้สิทธินั้นเกิดขึ้นได้ในระบบจริง

TEERF synthesis

การเรียนรวมคือการเปลี่ยนมุมมองจาก “ปรับผู้เรียนให้เข้ากับระบบ” ไปสู่ “ปรับระบบให้รองรับผู้เรียนทุกคน” โดยมองอุปสรรคที่นโยบาย วัฒนธรรม กระบวนการเรียนรู้ สภาพแวดล้อม และการมีส่วนร่วม ไม่ได้จำกัดความหลากหลายไว้ที่ความพิการเท่านั้น

Reference statement

การเรียนรวม (Inclusive Education) หมายถึงแนวคิดเกี่ยวกับการจัดการศึกษาที่มุ่งขจัดอุปสรรคต่อการเข้าถึง การมีส่วนร่วม และการเรียนรู้ของผู้เรียนทุกคน โดยปรับระบบการศึกษาให้รองรับความหลากหลายของผู้เรียน มากกว่าการให้ผู้เรียนเป็นฝ่ายปรับตัวเข้ากับระบบ ทั้งนี้ กฎหมายการศึกษาไทยหลักที่ TEERF ตรวจสอบยังมิได้ให้นิยามคำดังกล่าวโดยตรง แต่มีหลักการรองรับด้านสิทธิ ความเสมอภาค การไม่เลือกปฏิบัติ และการคำนึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล ขณะที่กรอบแนวคิดเชิงนิยามได้รับการพัฒนาอย่างชัดเจนในเอกสารของ UNESCO และองค์กรระหว่างประเทศ

Related terms

• T-001 ความเสมอภาคทางการศึกษา
• T-002 ความเท่าเทียมทางการศึกษา
• T-003 ความเหลื่อมล้ำในการศึกษา
• T-004 ความเป็นธรรมทางการศึกษา

แหล่งอ้างอิงหลัก

1. UNESCO — A guide for ensuring inclusion and equity in education
2. UNESCO — Inclusion in education
3. OECD — Equity and Inclusion in Education
4. United Nations — Sustainable Development Goal 4
5. พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 — กระทรวงศึกษาธิการ